MATEMATYKA ROZSZERZONA · DARMOWA POWTÓRKA

Funkcje — matura rozszerzona

Dziedzina, przekształcenia, złożenia, monotoniczność i funkcja kwadratowa.

Na tej stronieNajważniejsze informacjeCo trzeba umiećTypowe pułapkiPrzykładowe zadania
POWTÓRKA

Najważniejsze informacje

01

Dziedzina jest zbiorem argumentów, dla których wzór funkcji ma sens; trzeba ją ustalać przed dalszymi przekształceniami.

02

Przekształcenia wykresu f(x) pozwalają szybko rysować f(x−a)+b, |f(x)| lub f(|x|).

03

Złożenie funkcji f∘g wymaga, aby wartości g należały do dziedziny f.

04

Monotoniczność można uzasadniać algebraicznie lub, w późniejszym etapie, za pomocą pochodnej.

POD MATURĘ

Co trzeba umieć

✓

analiza własności funkcji z wzoru i wykresu

ANTI-TRAP

Na czym najłatwiej stracić punkt?

PUŁAPKA 1

Zapisz dziedzinę i warunki dodatkowe przed obliczeniami.

PUŁAPKA 2

Nie kończ na metodzie: podaj wynik w formie zgodnej z poleceniem.

PRZYKŁADOWE ZADANIA

Sprawdź się bez logowania

OPRACOWANIE REDAKCYJNE · PRZYKŁADY Z ROZWIĄZANIAMI

Funkcje: dziedzina, miejsca zerowe i interpretacja wykresu

Ćwicz sprawdzanie warunków dziedziny i czytanie własności funkcji z obliczeń, zamiast dopasowywania odpowiedzi bez uzasadnienia.

Dziedzina: najpierw warunki, potem uproszczenia

Dziedzina to zbiór tych argumentów, dla których wzór określa wartość rzeczywistą. Dla pierwiastka parzystego wyrażenie podpierwiastkowe musi być nieujemne. Dla mianownika wymagamy wartości różnej od zera.

Uwaga na skracanie ułamków algebraicznych: nawet jeśli skrócisz wspólny czynnik, argument zerujący mianownik we wzorze wyjściowym pozostaje wykluczony z pierwotnej dziedziny.

Parabola: od postaci ogólnej do odpowiedzi

Funkcja kwadratowa f(x)=ax²+bx+c (a≠0) ma oś symetrii x=−b/(2a). Miejsca zerowe istnieją w liczbie zależnej od wyróżnika Δ=b²−4ac. Współczynnik a określa, czy ramiona paraboli skierowane są ku górze, czy ku dołowi.

Aby rozwiązać nierówność kwadratową, wyznacz miejsca zerowe, ustal znak współczynnika a i wskaż odpowiednie przedziały. Nie przenoś bezmyślnie znaku z równania na wynik nierówności.

Złożenie funkcji i kolejność działań

Złożenie (f∘g)(x) oznacza f(g(x)): najpierw wykonujesz g, potem podstawiasz wynik do f. Dla f(x)=2x+1 oraz g(x)=x² otrzymujemy f(g(3))=f(9)=19.

Nawet gdy dwa wzory wyglądają prosto, sprawdź dziedzinę złożenia: najpierw argument musi należeć do dziedziny g, a otrzymany wynik do dziedziny f.

Zadania z pełnym tokiem rozumowania

ZADANIE ROZWIĄZANE 1

Funkcja kwadratowa i znak wartości

Dla f(x)=x²−4x+3 wyznacz miejsca zerowe, wierzchołek i przedział, w którym f(x)<0.

Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
  1. Rozkład: x²−4x+3=(x−1)(x−3), więc miejsca zerowe to 1 oraz 3.
  2. x wierzchołka = −(−4)/(2×1)=2, zaś f(2)=4−8+3=−1.
  3. Ramiona są ku górze (a=1>0), dlatego funkcja jest ujemna między miejscami zerowymi.

Odpowiedź: Miejsca zerowe: 1, 3; wierzchołek: (2,−1); f(x)<0 dla x∈(1,3).

Typowy błąd: Błąd: włączenie miejsc zerowych do przedziału dla nierówności ostrej.

ZADANIE ROZWIĄZANE 2

Dziedzina z pierwiastkiem i mianownikiem

Wyznacz dziedzinę funkcji f(x)=√(2x−6)/(x−4).

Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
  1. Warunek pod pierwiastkiem: 2x−6≥0, czyli x≥3.
  2. Warunek mianownika: x−4≠0, czyli x≠4.
  3. Połącz warunki: wszystkie liczby od 3 w górę z wyłączeniem 4.

Odpowiedź: D=[3,4)∪(4,+∞).

Typowy błąd: Błąd: wyłączenie x=3 tylko dlatego, że pierwiastek wynosi tam 0 — w mianowniku jest x−4.

Samokontrola po powtórce

PYTANIE 1

Dla f(x)=x²−2x, gdzie funkcja ma miejsca zerowe?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

x=0 i x=2. f(x)=x(x−2).

PYTANIE 2

Czy x=4 należy do dziedziny √(2x−6)/(x−4)?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

Nie. Mianownik przy x=4 jest zerem.

PYTANIE 3

Dla f(x)=2x+1 oraz g(x)=x² oblicz (f∘g)(3).

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

19. g(3)=9, a f(9)=2×9+1=19.

Opracowanie treningowe nie jest oficjalnym arkuszem CKE; zakres maturalny weryfikuj w aktualnym informatorze. Oficjalna strona CKE ↗

Opracowanie treningowe Maturivo, przeznaczone do samodzielnej nauki; nie stanowi oficjalnego arkusza CKE. Znalazłeś błąd? Zgłoś poprawkę.

ODPOWIEDŹ OTWARTA · 2 PKT

Dla f(x)=x²−6x+5 wyznacz wierzchołek, oś symetrii, miejsca zerowe i zbiór wartości.

Pokaż kryteria i przykładową odpowiedź

Kryteria treningowe

  • Poprawne wyznaczenie wierzchołka (3,−4), osi x=3 i miejsc zerowych 1 oraz 5.
  • Poprawne określenie zbioru wartości [−4,∞).

Przykładowa odpowiedź

f(x)=x²−6x+5=(x−1)(x−5), więc miejsca zerowe to 1 i 5. Wierzchołek ma x=−b/(2a)=3, a f(3)=−4, zatem W=(3,−4) i oś symetrii ma równanie x=3. Ponieważ a=1>0, parabola jest skierowana w górę, więc zbiór wartości to [−4,∞).

ŹRÓDŁA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Materiał edukacyjny, nie oficjalny komunikat CKE

Maturivo tworzy własne objaśnienia i zadania treningowe. W sprawach oficjalnych terminów, zasad i wymagań nadrzędne są aktualne dokumenty Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Jeżeli zauważysz błąd merytoryczny lub niejasne wyjaśnienie, możesz go zgłosić. Treść ma być poprawiana, a nie utrzymywana tylko dlatego, że została wcześniej opublikowana.

CO DALEJ?

Strona pokazuje temat. Aplikacja pokazuje, czy to właśnie jego potrzebujesz.

Darmowa diagnoza analizuje Twoje odpowiedzi i układa następny krok zamiast kazać uczyć się wszystkiego po kolei.

Uruchom diagnozę →