MATEMATYKA ROZSZERZONA · DARMOWA POWTÓRKA

Planimetria — matura rozszerzona

Trójkąty, okręgi, podobieństwo, pola i dowody geometryczne.

Na tej stronieNajważniejsze informacjeCo trzeba umiećTypowe pułapkiPrzykładowe zadania
PLANIMETRIA — CO TO JEST?

Geometria figur płaskich

Planimetria to dział geometrii dotyczący figur leżących na płaszczyźnie. Na maturze obejmuje przede wszystkim trójkąty, czworokąty, okręgi, podobieństwo figur, pola oraz dowody geometryczne.

✓

Twierdzenie Talesa, Pitagorasa, sinusów i cosinusów.

✓

Kąty, styczne, cięciwy i własności okręgu.

✓

Podobieństwo, skala długości i skala pól.

✓

Dowody i łączenie geometrii z trygonometrią.

POWTÓRKA

Najważniejsze informacje

01

W podobnych figurach odpowiadające długości są proporcjonalne, pola skalują się z kwadratem skali, a objętości z sześcianem.

02

Twierdzenia o kątach w okręgu, stycznych i cięciwach są częstą podstawą dowodów geometrycznych.

03

Twierdzenie Talesa i jego odwrotność wiążą równoległość prostych z proporcjami odcinków.

04

W trudnych zadaniach planimetrycznych warto łączyć geometrię klasyczną z trygonometrią i polem figury.

POD MATURĘ

Co trzeba umieć

✓

budowanie wieloetapowego dowodu geometrycznego

ANTI-TRAP

Na czym najłatwiej stracić punkt?

PUŁAPKA 1

Zapisz dziedzinę i warunki dodatkowe przed obliczeniami.

PUŁAPKA 2

Nie kończ na metodzie: podaj wynik w formie zgodnej z poleceniem.

PRZYKŁADOWE ZADANIA

Sprawdź się bez logowania

OPRACOWANIE REDAKCYJNE · PRZYKŁADY Z ROZWIĄZANIAMI

Planimetria: podobieństwo, pola, okręgi i dowody geometryczne

Kiedy podnieść skalę do kwadratu, jak wyznaczyć wysokość na przeciwprostokątną i dlaczego rysunek nie jest dowodem.

Skala długości i skala pola to nie to samo

Jeżeli boki dwóch podobnych figur są w stosunku k, to ich obwody również są w stosunku k, a pola w stosunku k². Dla skali 3:5 stosunek pól wynosi 9:25. Sama zgodność jednego kąta nie zawsze wystarcza do wykazania podobieństwa.

W trójkątach korzystaj m.in. z cechy kąt–kąt oraz odpowiednich proporcji boków. Podczas porównywania pól najpierw ustal, która figura odpowiada której i w jakim kierunku definiujesz skalę.

Jedno pole, różne podstawy i wysokości

Pole trójkąta można zapisać jako połowę iloczynu długości dowolnego boku i wysokości opuszczonej na prostą zawierającą ten bok. Dla trójkąta prostokątnego o przyprostokątnych a i b pole wynosi ab/2.

Ta sama wartość pola pozwala obliczyć wysokość opuszczoną na przeciwprostokątną: jeśli jej długość wynosi c, to h=ab/c. Właściwa wysokość może wypadać poza rysowanym odcinkiem w trójkątach rozwartokątnych.

Okrąg i styczna: używaj znanych własności

Promień poprowadzony do punktu styczności jest prostopadły do stycznej. Odcinki stycznych z jednego punktu zewnętrznego do tego samego okręgu mają równe długości.

Na maturze napisz, z jakiego twierdzenia korzystasz. Rysunek może podpowiadać odpowiedź, lecz nie zastępuje dowodu zależności między odcinkami lub kątami.

Zadania z pełnym tokiem rozumowania

ZADANIE ROZWIĄZANE 1

Zadanie o polach figur podobnych

Dwa podobne trójkąty mają odpowiadające sobie boki długości 6 cm i 10 cm. Pole mniejszego wynosi 27 cm². Oblicz pole większego.

Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
  1. Skala długości od mniejszego do większego wynosi 10/6 = 5/3.
  2. Stosunek pól to (5/3)² = 25/9.
  3. Pole większego: 27×25/9 = 75 cm².

Odpowiedź: 75 cm².

Typowy błąd: Błąd: pomnożenie 27 przez 5/3 zamiast przez kwadrat skali.

ZADANIE ROZWIĄZANE 2

Wysokość do przeciwprostokątnej

Trójkąt prostokątny ma przyprostokątne 6 cm i 8 cm. Oblicz długość wysokości opuszczonej na przeciwprostokątną.

Rozwiń rozwiązanie krok po kroku
  1. Z twierdzenia Pitagorasa: c=√(6²+8²)=10 cm.
  2. Pole: P=6×8/2=24 cm².
  3. To samo pole: P=10×h/2=5h. Zatem h=24/5=4,8 cm.

Odpowiedź: 4,8 cm.

Typowy błąd: Błąd: utożsamienie wysokości do przeciwprostokątnej z jedną z przyprostokątnych.

Samokontrola po powtórce

PYTANIE 1

Skala podobieństwa wynosi 2. Ile razy większe jest pole?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

4 razy. Pole skaluje się przez kwadrat współczynnika podobieństwa.

PYTANIE 2

Jaki kąt tworzy promień okręgu ze styczną w punkcie styczności?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

90°. Styczna jest prostopadła do promienia w punkcie styczności.

PYTANIE 3

Czy sam rysunek może być wystarczającym dowodem geometrycznym?

Sprawdź odpowiedź i uzasadnienie

Nie. Wniosek trzeba oprzeć na udowodnionych własnościach figur i zależnościach.

Autorskie zadania treningowe — nie są oficjalnymi zadaniami CKE. Zweryfikuj zakres z aktualnym informatorem. Oficjalna strona CKE ↗

Opracowanie treningowe Maturivo, przeznaczone do samodzielnej nauki; nie stanowi oficjalnego arkusza CKE. Znalazłeś błąd? Zgłoś poprawkę.

ODPOWIEDŹ OTWARTA · 2 PKT

W trójkącie o bokach 5, 7 i 8 oblicz cosinus kąta leżącego naprzeciw boku długości 8.

Pokaż kryteria i przykładową odpowiedź

Kryteria treningowe

  • Poprawne zastosowanie twierdzenia cosinusów dla boku 8.
  • Poprawne obliczenie cos C=1/7.

Przykładowa odpowiedź

Dla kąta C naprzeciw boku 8 stosujemy twierdzenie cosinusów: 8²=5²+7²−2·5·7·cos C. Zatem 64=74−70 cos C, więc 70 cos C=10 i cos C=1/7.

ŹRÓDŁA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ

Materiał edukacyjny, nie oficjalny komunikat CKE

Maturivo tworzy własne objaśnienia i zadania treningowe. W sprawach oficjalnych terminów, zasad i wymagań nadrzędne są aktualne dokumenty Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Jeżeli zauważysz błąd merytoryczny lub niejasne wyjaśnienie, możesz go zgłosić. Treść ma być poprawiana, a nie utrzymywana tylko dlatego, że została wcześniej opublikowana.

CO DALEJ?

Strona pokazuje temat. Aplikacja pokazuje, czy to właśnie jego potrzebujesz.

Darmowa diagnoza analizuje Twoje odpowiedzi i układa następny krok zamiast kazać uczyć się wszystkiego po kolei.

Uruchom diagnozę →